- МАРДЫ КÆНДТÆ АФÆДЗЫ ДÆРГЪЫ
-
Чырыстæттæм кæнынц æртæ Сабатизæры, пысылмæттæм – æртæ майрæмæхсæвы, стæй дыууæтæм дæр дыууиссæдзæм боны хист, афæдзы хист. Фæлæ фæстаг рæстæг фæзынд ног æгъдау: баиу кæнынц æртыккаг сабатизæр-майрæмбон æмæ дыууиссæдзæм боны хист, иумæ сæ скæнынц.Кæддæрты афæдзы дæргъы хистыты нымæц хæццæ кодта дыууадæсы онг, фæлæ дзы цыдæртæ рæстæг, цард сæхæдæг аиуварс кодтой. Афæдзы дæргъы мæрдты мысæн бонтæ сты: ног мæрдты Æртгæнæнтæ, Бадæнтæ, Лауызгæнæнтæ, Зазхæссæн, Зæрдæвæрæн (нæууæвæрæн), Майрæмы Куадзæн.Зианы кæндтытæн адих кæнæн ис æхсæны æмæ бинонты кæндтыл. Æхсæны – йæ ныгæнæн, дыууиссæдзæм боны æмæ афæдзы хистытæ. Уæд æрбацæуы фылдæр адæм. Марды иннæ кæндтыты вæййынц хи бинонтæ, хæрз хæстæг къабæзтæ æмæ сыхæгтæ.Афæдзы дæргъы зианджын бирæ хæрдзтæ кæны, æмæ уымæн баххуыс кæнын удыбæстæ у.Мардылæвар конд цæуы зианы бон. Зианы иннæ кæндтыты марды лæвар лæвæрд цæуы, хионтæй йæ хæс чи куыд нымайы, уымæ гæсгæ.Ныртæккæ иуæй-иу куыстуæттæ æвдисынц хорз хъæппæрис: зианы хæрдзтæй бирæтæ – кусæрттагæй, нозтæй, чырынæй, хойрагæй æмæ æндæр хæрдзтæ, сæ фадат куыд амоны, афтæ сæхимæ райсынц, фенцондæр кæнынц зианджыны уæззау уаргъ.Hæ рæстæджы зиантæ арæх цæуы фæндæгтыл, æмæ цæмæй, фыдбылыз кæй аххосæй æрцыд æмæ чи фæмард, уыдоны бинонтæ, сæ хæстæджытæ кæрæдзимæ маст ма хæссой, уый тыххæй се ‘хсæн бацæуынц æвзаргæ лæгтæ æмæ сæ бафидауын кæнынц.Ирон адæм сæрыстыр сты сæ зианы æгъдæуттæй. Сæ фарсмæ, сæ алфамблай цы адæмыхæттытæ цæры, уыдон дис фæкæнынц, зианы хъуыддæгтæ хионтæ, сыхæгтæ, адæм сæхимæ кæй айсынц, зианджыны хæдзарæн алцæмæй дæр кæй феххуыс кæнынц, ууыл. Уыцы хорз æгъдæуттæ цæрынц абон дæр, цæрæццаг æмæ фæрнджын кæнынц адæмы.кæс ИРОН ÆГЪДÆУТТÆ
Словарь по этнографии и мифологии осетин. 2014.